380 Kan Şekeri Normal mi? İzmir Sıcağında Şerbetli Tatlı Gibi Yaşayıp Sonra Paniğe Kapılanların Hikâyesi
İzmir’de yaşayıp da “Bugün de hafif yaşayacağım” deyip akşam kumru, boyoz, üstüne bir de midye gömmeyen insan sayısı, sanırım Karşıyaka vapurunda martıya simit atmayan insan sayısıyla aynı. Yani yok denecek kadar az. Ben de o insanlardan biri değilim. Gayet yiyorum. Hatta bazen o kadar bilinçsiz yiyorum ki bedenim içten içe bana dava açacakmış gibi hissediyorum.
Geçen gün arkadaş ortamında oturuyoruz. Herkes çay söylüyor, ben üçüncü limonatayı içiyorum. Bir arkadaş döndü dedi ki:
— “Olum senin enerji niye hiç düşmüyor?”
Dedim ki:
— “Çünkü bedenim artık doğal yollarla değil, tamamen tatlı krizleriyle çalışıyor.”
Herkes güldü ama ben içimden şunu düşündüm:
“Ya gerçekten bir sıkıntı varsa?”
İşte insanın en tehlikeli özelliği bu. Dışarıdan şakacı görünürsün ama gece yatağa girince Google’a “380 kan şekeri normal mi?” yazarsın. Sonra da çıkan sonuçlarla kendi cenaze fon müziğini seçmeye başlarsın.
Önce Şunu Netleştirelim: 380 Kan Şekeri Normal mi?
Kısa cevap: Hayır.
Uzun cevap: Kesinlikle hayır.
380 mg/dL seviyesinde bir kan şekeri, normal kabul edilen aralığın ciddi şekilde üzerindedir. Sağlıklı bireylerde açlık kan şekeri genellikle 70-100 mg/dL civarında olur. Yemekten sonra bile çoğu zaman 140 mg/dL’nin altında seyretmesi beklenir.
380 ise artık “Biraz tatlı kaçırmışım ya” seviyesi değil. Bu, vücudun alarm verdiği bir durum olabilir.
Ama gel bunu bizim milletin klasik yaklaşımıyla düşünelim.
Türk Halkının Sağlık Algısı
Kan şekeri: 380
Biz:
— “Ama ben kendimi kötü hissetmiyorum ki.”
Abi zaten mesele o. İnsan vücudu bazen o kadar kibar davranıyor ki sana yıllarca hiçbir şey hissettirmeden arkadan sistem çökertiyor.
Bizim mahallede bir amca vardı. Adamın tansiyonu sanırım bina aidatı gibi sürekli yüksekti. Herkes diyordu ki:
— “Amca doktora git.”
Adam cevap veriyordu:
— “Benim bünyem yüksek çalışıyor.”
Bünyeyi kombi sanıyor. Sanki derece ayarı var.
380 Kan Şekeriyle Günlük Hayat Nasıl Hissedilir?
Şimdi herkesin belirtileri farklı olabilir ama genelde şu olaylar baş gösterir:
Sürekli Susamak
Öyle böyle değil. Çeşmeye kafa sokup yaşama isteği duyarsın.
Bir keresinde yazın Alsancak’ta yürürken öyle susamıştım ki büfenin önündeki su dolabına bakıp duygulandım. Camdaki damlalar bana reklam filmi gibi görünüyordu.
İç ses:
“Bak… onlar mutlu insanlar.”
Sık Tuvalete Gitmek
İnsan bir noktadan sonra mekan seçerken manzaraya değil tuvaletin yakınlığına bakıyor.
Kafede arkadaşım anlatıyor:
— “Kız bana çok farklı baktı…”
Ben:
— “Kanka bir dakika tuvalet.”
On dakika sonra geri geliyorum:
— “Devam et.”
Hayat bölünüyor resmen.
Yorgunluk
Ama öyle klasik yorgunluk değil. Sanki ruhun da pili bitmiş gibi.
Telefon %2’deyken nasıl ekran kararıyor ya… aynısı insan versiyonu.
Google Doktorluğu ve Gece 03.17 Sendromu
Bir insan neden sağlık belirtilerini hep gece araştırır bilmiyorum. Gündüz bakınca mantıklı geliyor çünkü. Ama gece araştırınca olay korku filmine dönüyor.
Google’a yazıyorsun:
“380 kan şekeri normal mi?”
İlk sonuçlar:
Acilen doktora başvurun
Diyabet riski
Komplikasyonlar
Organ hasarı
Sen bir anda yatağın içinde tövbe etmeye başlıyorsun.
Bir de insanın kendine dramatik yaklaşımı var.
“Demek son kumruyu boşuna yemişim…”
Abi sakin ol. Önce doktora görün.
İzmir’de Sağlıklı Yaşam Kararı Alıp 6 Saat Sonra Boyoz Yemek
Ben her pazartesi yeni bir hayata başlıyorum.
Sabah:
— “Artık şekeri bıraktım.”
Öğlen:
“Bir küçük tatlıdan bir şey olmaz.”
Akşam:
Çikolatalı waffle yerken:
— “Zaten hayat kısa.”
İnsan kendi sabotaj ekibi gibi çalışıyor.
Ama işte 380 kan şekeri normal mi diye soracak noktadaysan, olay artık “kaçamak yaptım” seviyesini geçmiş olabilir. Bu yüzden özellikle sürekli yüksek çıkan ölçümlerde doktora görünmek çok önemli.
Diyabet Meselesini Hafife Almama Gereği
Biz toplum olarak iki konuda garibiz:
1. İnternetten korkuyoruz.
2. Doktora gitmiyoruz.
Mükemmel kombinasyon.
Bir arkadaş vardı, çocuk üç ay boyunca bulanık görmüş. Ben olsam direkt vasiyet yazarım. Buna diyoruz:
— “Kanka doktora gittin mi?”
Cevap:
— “Geçer diye bekliyorum.”
Ne geçecek oğlum, otobüs mü bu?
İç Ses vs Mantık: Şeker Ölçümünden Sonraki İlk 10 Dakika
Ölçüm cihazı: 380
Dışarıdaki ben:
— “Hmm.”
İçimdeki panik:
“Tamam işte. Bundan sonra hayatımız haşlanmış brokoli.”
Sonra insan pazarlık evresine giriyor.
— “Belki cihaz bozuktur.”
— “Belki elim reçelliydi.”
— “Belki evren bana oyun oynuyor.”
Abi hayır. Önce tekrar ölç. Sonra doktora danış.
380 Kan Şekeri Normal mi Diye Soruyorsan Vücudun Bir Şey Anlatmaya Çalışıyor Olabilir
Vücut aslında sürekli sinyal veriyor:
Halsizlik
Aşırı susama
Açlık hissi
Kilo değişimleri
Bulanık görme
Ama biz ne yapıyoruz?
“Kahve iç geçer.”
Türk insanının kahveye yüklediği anlam inanılmaz. Sanki sağlık sistemi değil de büyücü iksiri.
Annemin Sağlık Yaklaşımı
— “Anne başım dönüyor.”
— “Su iç.”
— “Anne bulanık görüyorum.”
— “Telefonu azalt.”
— “Anne kan şekerim yüksek çıkmış.”
— “Nazardır.”
Anadolu tıbbı bazen Marvel evreni gibi çalışıyor.
Şeker Yükselince İnsan Neden Garipleşiyor?
Çünkü vücut dengeyi kaybediyor. Enerji sistemi sapıtıyor. Bir anda:
Sinirli olabiliyorsun
Konsantre olamıyorsun
Garip bir boşluk hissi yaşayabiliyorsun
Ben bir ara markette beş dakika Eti Browni’ye bakıp hayatı sorgulamıştım.
İç ses:
“Mutluluk bu kadar küçük bir pakete sığabilir mi?”
Kasiyer:
— “Abi alacaksan sırayı ilerlet.”
Arkadaş Ortamında Sağlıklı Yaşam Tribine Giren İnsanların Dramı
Bir gün dedim ki:
— “Ben şekeri azaltıyorum.”
Arkadaş direkt:
— “Tatlı söyleyelim mi?”
Böyle arkadaşlık olur mu ya? İnsan biraz destek olur.
Ama yok. Türk arkadaş ortamı tam bir dayanıklılık testi.
Kafede Yaşanan Diyalog
Garson:
— “Tatlı menümüzü getireyim mi?”
Ben:
— “Yok teşekkürler.”
İç ses:
“Getir. Hatta iki tane getir. Biri duygusal açlığım için.”
380 Kan Şekeriyle İlgili En Büyük Problem: “Bir Şey Olmaz” Rahatlığı
İşte en riskli nokta bu.
Çünkü bazı insanlar ciddi yüksek şeker seviyelerinde bile günlük hayatına devam edebiliyor. O yüzden:
“Ben iyiyim ya” düşüncesi yanıltıcı olabilir.
Özellikle tekrar eden yüksek ölçümlerde profesyonel destek şart.
Bak bu noktada mizahı bırakıp ciddi konuşmak gerekiyor. Çünkü yüksek kan şekeri uzun vadede:
Gözlere
Böbreklere
Damar sistemine
Sinirlere
zarar verebilir.
Ama bizim millet yine ne yapıyor?
— “Bi’ tarçınlı yoğurt yiyelim düzelir.”
Tarçın faydalı olabilir ama adamın şekeri uzaya çıkmış, sen sütlü tatlı tarifi veriyorsun.
İnsan Kendini Neden İhmal Ediyor?
Bence korkudan.
Çünkü doktora gidince olay gerçek oluyor gibi hissediyoruz.
Öğrenmezsek yok sanıyoruz.
Ben de öyleydim. Hatta bir ara o kadar erteledim ki sağlık kontrolünü, hastane reklamı görünce kanal değiştiriyordum.
Ama işte yetişkinlik biraz da şu:
“Korkuyorum ama yine de ilgileneceğim.”
Bunu öğrenmek.
İzmir Sıcağı + Yüksek Şeker = Çöl Belgeseli
Bir yaz günü Konak’ta yürüyordum. Güneş tepede. Ben susuzluktan dramatikleşmişim.
Su alırken büfedeki adama:
— “Abi büyük ver.”
Adam:
— “Hangisi?”
Ben:
— “Hayata küstürmeyecek olan.”
Adam bana baktı. Muhtemelen içinden:
“Bu çocuk ya aşık ya şekeri yüksek” dedi.
İkisi de mümkündü.
Bingai olarak her zaman en iyi içeriği sunmak için çalışıyoruz. “380 kan şekeri normal mi” konusunda daha fazlası için takipte kalın!
Sonuç: 380 Kan Şekeri Normal mi?
Hayır, normal değil. Özellikle ölçüm doğru yapıldıysa ve tekrar eden sonuçlar varsa, bu durum ciddiye alınmalı. İnternette panik olup kendi kendine teşhis koymak yerine bir sağlık profesyoneline danışmak en mantıklısı.
Ama şunu da söylemek lazım: İnsan bazen sağlığını ihmal ediyor diye kötü biri olmuyor. Yoruluyor, erteliyor, korkuyor, yoğunlaşıyor, kaçıyor. Hepimiz yapıyoruz bunu.
Önemli olan bir noktada dönüp kendine:
“Bir dakika ya, ben kendime neden bu kadar geç davranıyorum?” diyebilmek.
Çünkü hayat sadece tatlı yemek değil. Ama tamamen tatsız yaşamak da değil.
Denge işi biraz.
Gerçi ben bunu yazarken canım yine boyoz çekti.
Şimdi düşünüyorum da…
Acaba peynirli mi alsam?